“Κουράγιο, η ενέργεια της ψυχής” του Απόστολου Αποστόλου

courage“Κουράγιο, η ενέργεια της ψυχής” του Απόστολου Αποστόλου

Τι σημαίνει θάρρος; Η λέξη θάρρος, σύμφωνα με την ετυμολογία, προέρχεται από την Προβηγκία, από το λατινικό coraticum το οποίο προέρχεται από το cor, cordis (καρδιά). Βρίσκουμε τη λέξη στα Ελληνικά ως «καρδιά» που φέρει την έννοια της ενέργειας. Σύμφωνα με τον Όμηρο, η ψυχή έχει τη δική της ύπαρξη που ξεπερνά τη σφαίρα της γης και μπορεί να ειπωθεί ότι έχει δική της ζωή και όχι μόνο όταν κατοικεί στο σώμα. Έχει μια ενέργεια που προέρχεται από τον ουρανό.

Σύμφωνα με την Ιλιάδα και την Οδύσσεια του Όμηρου , η ψυχή είναι κάτι διαφορετικό από το σώμα. Περιέχεται μόνο σε αυτό και στο θάνατο το εγκαταλείπει και πηγαίνει υπόγεια, όπου συνεχίζει να υπάρχει ως όραμα, σκιά, καπνός, χωρίς οντότητα. Όλοι οι ήρωες του Ομήρου είναι άνθρωποι με μεγάλο θάρρος και έχουν μια ενέργεια που προέρχεται από τους Θεούς.

Στη φιλοσοφία του Πλάτωνα μπορούμε να αναγνωρίσουμε την έννοια της «ψυχής» στη μορφή του Σωκράτη. Στον διάλογο «Λάχης» το θάρρος προσδιορίζεται ως αρετή, δηλαδή ως ηθική ενέργεια. Ο Αριστοτέλης στα Ηθικά Νικομάχεια υποστηρίζει: Το θάρρος είναι μια μεσότητα. Η υπερβολή του θάρρους αποτελεί ταυτόχρονα και µια µορφή έλλειψης ως προς το φόβο ενώ η υπερβολή του φόβου αποτελεί έλλειψη ως προς το θάρρος (1115 α).
Ο Θουκυδίδης είπε: "Το μυστικό της ευτυχίας είναι η ελευθερία και το μυστικό της ελευθερίας είναι το θάρρος." Ο Χέγκελ επίσης στην εναρκτήρια διάλεξη του πρώτου του μαθήματος στη Χαϊδελβέργη: "Όχι φιλοσοφία και θάρρος, αλλά η φιλοσοφία είναι θάρρος". Ο Michel Foucault - συγκεκριμένα, στο μάθημα του 1984 στο Collège de France αφιερωμένο στο θάρρος της αλήθειας, και στα μαθήματα για την ομιλία και την αλήθεια, στην αρχαία Ελλάδα, του προηγούμενου έτους - ως «παρρησία» εννοεί το θάρρος να πούμε την αλήθεια η οποία διαμορφώνεται με όρους μιας φαινομενικής άρνησης προσαρμογής στις σχέσεις εξουσίας. Ο Foucault θα πει ότι το θάρρος της αλήθειας είναι η πρώτη επαναστατική χειρονομία εκείνων που δεν είναι πρόθυμοι να προσαρμοστούν στη τάξη του κόσμου.
Ακόμα και στην ποίηση, το θάρρος γίνεται έμπνευση.

Πωλ Ελυάρ

ΚΟΥΡΑΓΙΟ

Το Παρίσι κρυώνει το Παρίσι πεινάει
Το Παρίσι δεν τρώει πια κάστανα καταμεσίς του δρόμου
Το Παρίσι έχει φορέσει παλιά ρούχα γριάς
Το Παρίσι δίχως αέρα κοιμάται ολόρθο στο μετρό
Πιότερα βάσανα επιβάλλουν στη φτωχολογιά
Κ’ η σοφία κ’ η τρέλα
Του άμοιρου Παρισιού
Είναι ο καθάριος αέρας κ’ η φωτιά
Είναι η ομορφιά κ’ η καλοσύνη
Της πεινασμένης του αργατιάς
Παρίσι μη φωνάζεις βοήθεια
Είσαι έτσι ζωντανό από μια ζωή απαρομοίαστη
Και πίσω από τη γύμνια της χλωμάδας σου
Και της αχάμνιας σου
Όλη η ανθρωπιά ανατέλλει μες στα μάτια σου
Παρίσι πολιτεία μου όμορφη
Λιανή σαν το βελόνι δυνατή σαν το σπαθί
Σοφή κι αθώα Δεν το σηκώνεις το άδικο
Για σένανε μονάχα αυτό είναι η αταξία
Παρίσι θα λευτερωθείς
Παρίσι που τρεμοσαλεύεις σαν αστέρι
Ελπίδα μας που πάντοτε επιζείς
Θα λυτρωθείς από τη λάσπη και την κούραση
Αδέρφια ας κάνουμε κουράγιο
Μείς που δεν έχουμε ούτε κράνη
Ούτε και μπότες κι ούτε γάντια
Κι ούτε είμαστε και καλοαναθρεμένοι
Μια αχτίνα ανάβει μες στις φλέβες μας
Ξαναγυρνάει σε μας το φως μας
Οι πιο καλοί από μας πεθάνανε για μας
Και ξαναβρίσκει την καρδιά μας το αίμα τους
Κ’ είναι ξανά πρωϊνό ένα πρωϊνό του Παρισιού
Η χαραυγή της λύτρωσης
Το διάστημα της αναγεννημένης άνοιξης
Η ηλίθια δύναμη παίρνει την κάτου βόλτα
Ετούτοι οι σκλάβοι οι εχθροί μας
Αν καταλάβουν
Αν άξιοι ’ναι να καταλάβουν
Θα ξεσηκωθούν.
(μετάφραση Γ .Ρίτσος)

Απόστολος Αποστόλου
Δρ. Φιλοσοφίας
(Μετάφραση από τα Ιταλικά, Μ. Χατζοπούλου)